Vai trò quan trọng của sách trong đời sống con người

Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò rất quan trọng. Đại văn hào người Nga, Mác xim Gor-ki viết: “Sách mở rộng trước mắt tôi những chân trời mới”. Trong bất kỳ thời đại nào con người cũng không thể sống thiếu sách. Sách là chiếc chìa khoá vạn năng mở cửa kho trí tuệ và bồi dưỡng tâm hồn mỗi người. Sách dạy chúng ta biết sống, chia sẻ và hy sinh; Sách là kho tàng tri thức quan trọng đối với tất cả mọi người bởi sách ghi lại những kiến thức, những giá trị của cuộc sống mà người đi trước đã kiếm tìm, học tập, trải nghiệm và truyền lại cho thế hệ sau.

Hội sách HVT nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc tiếp thu kiến thức, rèn kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người. Đây cũng là dịp tôn vinh giá trị của sách, khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của sách trong đời sống xã hội, tôn vinh người đọc và những người tham gia sưu tầm, sáng tác, xuất bản, in, phát hành và lưu giữ, quảng bá sách; nâng cao trách nhiệm của các cấp, ngành, các đơn vị, tổ chức xã hội đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc sâu rộng trong nhà trường và xã hội.

Tiến sĩ  Lê Thị Hồng – Hiệu trưởng nhà trường phát biểu khai mạc “Hội sách HVT”- Ảnh từ BTC

Hãy đọc sách, trải nghiệm như một nhu cầu tự nhiên

Với qui mô tổ chức thuộc phạm vi nhà trường nhưng ngày hội sách đã thực sự đem đến những trải nghiệm hữu ích cho CB, GV và HS trong và ngoài nhà trường. Ngày hội sách đã thu hút được sự quan tâm của gần 130 CB, GV và gần 1.400 HS nhà trường với hàng trăm khách mời đến từ các trường THPT, THCS, Tiểu học trong tỉnh và thành phố Hòa Bình. Các thầy cô giáo và học sinh có dịp trải nghiệm với 14 gian hàng sắp xếp đầy sáng tạo của các em HS đến từ 14 khối chuyên và không chuyên với khoảng hơn 1000 cuốn sách thuộc nhiều thể loại, thuộc các lĩnh vực khác nhau được giới thiệu, bài trí công phu. Đây thực sự là những điểm nhấn quan trọng của lễ hội sách.

Ngày hội đọc sách của nhà trường năm nay với chủ đề “Mỗi cuốn sách, một tâm hồn” cũng sẽ là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày sách Việt Nam lần thứ 3 ngay trên quê hương Hòa Bình có nhiều truyền thống văn hóa, hiếu học nhằm tôn vinh sách, đẩy mạnh hơn nữa phong trào đọc sách sâu rộng trong nhà trường và cộng đồng dân cư. Tỉnh Hòa Bình nói chung và trường THPT chuyên Hoàng Văn Thụ nói riêng đang trong tiến trình hội nhập và phát triển, việc nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, xây dựng nhân cách con người là những nhiệm vụ quan trọng, trong đó việc hình thành ý thức cộng đồng về văn hóa đọc là con đường để hướng tới mục tiêu xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời. Nhận thức được điều đó, nhà trường đã sớm chỉ đạo xây dựng các hoạt động văn hóa phục vụ cán bộ, giáo viên và học sinh, như: phong trào đổi sách; thư viện đọc sách;.… Hàng năm thư viện nhà trường được bổ sung khá nhiều đầu sách các loại, số lượng HS đến đọc sách vẫn được duy trì.

Các thành viên Ban giám khảo chấm các gian trưng bày sách- Ảnh từ BTC

Đọc và văn hóa đọc trước ngưỡng của thông tin

Dù không thể phủ nhận những lợi ích từ sách mang lại, tuy nhiên, văn hóa đọc hiện nay ở nhiều nơi đang mất dần vị trí trong xã hội hiện đại, nhất là đối với lớp trẻ do sự phát triển của công nghệ thông tin, các phương tiện nghe nhìn, internet, điện thoại thông minh… đã làm ảnh hưởng tới cách thức, hình thức đọc, tiếp nhận thông tin, nội dung đọc…Mặt khác, chúng ta cũng chưa có nhiều hình thức thu hút được sự tham gia của cộng đồng, nhất là giới trẻ - những người đã đi vào vòng xoáy các trang mạng, internet; chưa thực sự khuyến khích và duy trì thói quen đọc sách trong cán bộ, đảng viên, thanh thiếu nhi, các tầng lớp nhân dân và trong từng cơ quan, đơn vị, địa bàn dân cư.

Chưa bao giờ người ta bàn nhiều về văn hóa đọc như hôm nay. Đọc đang đứng trước một cơ hội và một nguy cơ. Cơ hội bởi mỗi người đều được tiếp cận với một khối lượng tri thức khổng lồ, được quyền lựa chọn. Nhưng nó lại tiềm ẩn một nguy cơ làm mai một thói quen đọc vốn có bởi sự lấn át của các phương tiện nghe nhìn quá nhiều, quá hấp dẫn. Vậy sẽ có  tương lai nào cho văn hóa đọc trong thời đại thông tin? Dường như hiện nay “Thế giới nằm trên mười ngón tay bạn” (Bill Gate).Trước thực trạng đó, mỗi người cần tìm cho mình một hướng đi tốt cho việc đọc ?

Đọc: Một nghệ thuật, một khoa học

“Đọc cũng là một nghệ thuật”. Đó là câu nói của vị lãnh tụ nổi tiếng của giai cấp vô sản: V. I. Lênin. Chữ “nghệ thuật” của Lênin dùng trong châm ngôn trên có ý nghĩa gì? Nghệ thuật đọc ở đây chính là biết đọc sao cho hợp lý, khoa học và tích cực nhất (về thời gian, dung lượng và nội dung). Muốn biết đọc trước hết phải ham đọc. Bởi đọc là một sở thích nhưng cũng là công việc đầy nặng nhọc. Nhiều người đọc để giải trí, một thú vui. Song, đọc không phải là một trò chơi nếu ta muốn phấn đấu thành tài. Chỉ khi chúng ta coi việc đọc như một say mê tự thân, ta mới dám vượt khó, mới ham đọc và mới hiểu hết những tri thức nằm trong sách vở. Có nhiều tri thức phải qua bao nhiêu “cửa” ta mới có cơ hội hiểu hết, “thẩm thấu” và biến thành tri thức của riêng mình. Đọc, xét cho cùng là một công việc gian nan, đầy lao lực, phải có kinh nghiệm và phải được trang bị một tri thức nền cần có.

Nhà thơ Đinh Đăng Lượng và các khánh mời giao lưu  trao đổi về sách - Ảnh từ BTC

Năm 2016, là năm thứ ba chúng ta hưởng ứng Ngày sách Việt Nam, “Xây dựng phong trào đọc sách trong xã hội, góp phần xây dựng có hiệu quả thế hệ đọc tương lai” là một trong những mục tiêu quan trọng trong Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020. Trước yêu cầu đó, để khơi dậy văn hóa đọc của các  thầy cô giáo và học sinh trong nhà trường, các cấp, các ngành và toàn thể xã hội cần nâng cao nhận thức, thấy rõ trách nhiệm trong việc thúc đẩy phong trào đọc sách bằng các hoạt động cụ.

Từ một sự kiện về hội sách của trường THPT chuyên Hoàng văn Thụ, chúng ta cần nhận thức và thay đổi hành vi về “văn hoá đọc” bởi đọc sách vô cùng quan trọng đối với với con người nói chung và lứa tuổi học sinh nói riêng. Có lẽ, đối với mỗi người "Học vấn không chỉ là chuyên đọc sách, nhưng đọc sách luôn là một con đường quan trọng của học vấn" (Chu Quang Tiềm) sẽ luôn là một chân lý trên hành trình chiếm lĩnh tri thức nhân loại.

Với khát vọng lan toả, sẻ chia của những người yêu sách, “Hội sách HVT” là một sự kiện đáng được mong đợi, một hoạt động thiết thực cần được nhân rộng. Tuy nhiên, để mô hình này được phổ biến, nhân rộng và hoạt động hiệu quả, các trường nên tặng thưởng cho những học sinh giỏi quyển sách hay, có giá trị để khơi dậy niềm đam mê đọc sách. Ngoài ra, các trường tổ chức rút kinh nghiệm, phát triển các mô hình thư viện đọc, thư viện kết nối, thư viện trong trường học để có thể làm cho phong trào đọc, văn hóa đọc của học sinh, thầy giáo, cô giáo, cán bộ quản lý giáo dục được nâng cao. Trên cơ sở đó góp phần nâng cao văn hóa đọc chung của toàn xã hội.

Nguyễn Phú Thành

GV Ngữ văn – trường THPT chuyên Hoàng Văn Thụ